Menu

Antykwariat Kwadryga

Blog o antykwariacie i wszystkim, co jest z nim związane.

Co czytać? (1932) cz. 1

margala
Prezentujemy fragmenty książki redemptorysty Mariana Pirożyńskiego pt. "Co czytać? Poradnik dla czytających książki", która ukazała się w Krakowie 1932 roku w Wydawnictwie Księży Jezuitów. W części pierwszej cytujemy opinie na temat najbardziej nieodpowiednich i gorszących autorów zagranicznych.

Ze wstępu:
Jesteśmy świadkami, jak w literaturze coraz bardziej panoszy się zły smak i lekceważenie zasad etyki. Rynek księgarski jest zasypany banalnemi produkcjami literackiemi, rzadko kiedy mającemi wartość artystyczną, często bez żadnej lepszej myśli przewodniej, niekiedy nawet z wyraźnym celem zdemoralizowania czytelnika. Nie są to tylko jakieś sporadyczne wyczyny początkujących pisarzy, którzy pragną w ten sposób zwrócić na siebie uwagę i zyskać rozgłos. Niestety, jest to objaw powszechny, zaraza nagminna, tem niebezpieczniejsza, że ludzie z roku na rok coraz więcej czytają. A czyta się wszystko, co wpadnie w rękę, jeżeli się zaś robi wybór, to zwykle chodzi o jakąś sensacyjną nowość. Ten napływ niezdrowej literatury z jednej strony, a bezmyślność i bezwład duchowy mas czytających z drugiej strony wytwarza dla moralności wielkie niebezpieczeństwo, którego kardynał Merry del Val nie waha się porównać z krwawemi prześladowaniami ubiegłych wieków: „Kościół święty w ciągu wieków doznawał wielkich i strasznych prześladowań, które bez przerwy pomnażały liczbę bohaterów, pieczętujących własną krwią wiarę chrześcijańską. Ale dzisiaj piekło, szerząc złą prasę, wydało Kościołowi jeszcze straszniejszą bitwę, o tyle zgubniejszą, o ile jest bardziej przewrotna i pełna zasadzek. Niema niebezpieczeństwa, któreby poważniej niż to zagrażało całości wiary i obyczajów."

[...]

Apollinaire Guillaume (1880-1918). Z pochodzenia Polak (Kostrowiecki, matkę miał Niemkę). Pisał po francusku; symbolista, impresjonista, kubista, a nadewszystko - pornograf. "Heretyk i Ska", wstrętne nowele, kłócące się z etyką i historją.

Czechow Antoni (1860-1904). Nowelista i powieściopisarz rosyjski. W utworach swych odzwierciedla wady współczesnego sobie społeczeństwa rosyjskiego nie ukazując żadnej jasnej strony. Opisuje prawie wyłącznie liche przeciętne typy. Niezdrowy, a często i cyniczny pisarz: "Dramat na polowaniu", "Dziewczę z kabaretu", "Opowieść nieznajomego", "Żywy towar", wysoce niemoralne opowiadania.

Erenburg Ilja, ur. 1891. Pisarz bolszewicki pochodzenia żydowskiego. Propaguje bolszewizm i wogóle zgniliznę moralną, dając się poznać jako erotoman o schorzałych upodobaniach. Wróg Polski i Kościoła.

Goethe Jan Wolfgang (1749-1832). Poeta niemiecki. Za młodu prowadził życie hulaszcze i rozpustne. Na kanwie tych przeżyć napisał w r. 1774 "Cierpienia młodego Wertera" - on się w niej zakochał, ona wychodzi za mąż, on się nadal w niej kocha i kończy samobójstwem. Romans ten był w stylu epoki - rozczulanie się, płakanie, analizowanie siebie - opanował więc współczesne umysły i narobił wiele złego.

Hamsun Knut, ur. 1859 (Właściwe nazwisko: Pedersen). Pisarz norweski, pełen dziwactw, zajmuje się chorobliwemi stanami duszy; Objawia wybitną skłonność do pseudo-mistycyzmu przy znacznym zasobie naturalizmu. "Głód", nudna, ale nieszkodliwa powieść; "Kobiety u studni" i ich plotki nabrzmiałe zmysłowością; "Miasto Segelfoss" życie małomiasteczkowe; tak samo "Róża"; "Pod jesiennemi gwiazdami" wieś norweska; "Błogosławieństwo ziemi" życie osadników na północy, naogół bez zarzutu.

Haszek Jarosław. Niewybredny pisarz czeski. Wsławił się ordynarną powieścią na temat zamętu w armiji austriackiej podczas wojny i niezaszczytnej w niej roli Czechów. "Przygody dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej" - "bohater" udaje głupkowatego, aby się uwolnić od frontu; przekład polski nie zawiera wszystkich dygresyj oryginału i wycieczek w stronę Kościoła, mimo to ordynarnym pozostał.

Hemingway. Pisarz amerykański, ochotnik w wojsku włoskim na froncie austrjakim. "Pożegnanie z bronią" - realistyczne sceny frontowe i przyfrontowe, odwrót Włochów z nad Isonzo; brutalna rozpusta.

Huysmans Joris Karol (1848-1907). Pisarz francuski, pochodzący z rodziny holenderskiej, uczeń Zoli i naturalista bardzo niesmaczny. W roku 1892 nawrócił się i etapy swego nawrócenia opisał w książce "W drodze", która mimo dobre woli autora zawiera dużo naleciałości pogańskich z poprzednich lat. I wogóle trzeba powiedzieć, że chociaż Huysmans na każdym kroku uwydatniał swoje przekonania katolickie, to jednak duch jego dzieł i sposób pisania nie jest katolicki.

Poe Edgar Allan (1809-1849). Pisarz amerykański. Pod względem moralnym naogół bez zarzutu, jednak w powieściach jego często występują nienormalne postacie, nawet upiory i zachodzą nieprawdopodobne sytuacje, które je dyskwalifikują do użytku młodzieży: "Opowieść Artura Gordona Pyma", "Opowieści tajemne", "Czarny kot", "Zdradzieckie serce" "Arabeski".

Zola Emil (1840-1902). Powieściopisarz francuski, ateusz i materjalista, zdecydowany wróg Kościoła. Oto jak go charakteryzuje Anatol France, również ateusz, którego chyba nikt nie posądzi o pruderję: "Dzieło Zoli jest złe, jest on jednym z tych nieszczęśliwców, o których można powiedzieć, że lepiejby było, gdyby się nie narodzili. Nikt przed nim nie nagromadził tak wielkiej góry nieczystości. Nigdy człowiek nie zdobył się na podobny wysiłek, aby upodlić ludzkość. Z nim naturalizm stacza się w ohydę. Spadłszy na najniższy poziom trywjalności i ordynarności, pozbawiony zupełnie piękna intelektualnego, plastycznego, wstrętny i zwierzęcy, zraził do siebie ludzi o poczuciu artystycznem. Co do mnie, to mam go już dosyć". Jego głównem dziełem jest historja rodziny Rougon-Macquart. Z chorobliwą satysfakcją zajmuje degeneratami, pragnąc na tej drodze udowodnić słuszność swych materjalistycznych tez. Wszystkie romanse są na Indeksie. Wystarczy wymienić kilka tytułów: "Wzniesienie się Rougonów", "Odprawa", "Podbój Plassans" "Błąd abbe Moureta" - przeciwko księżom, "Ziemia", "Pieniądz" "Pogrom" - rok 1870, prawie bez zarzuty; "Wnętrze Paryża", "Tajemnice Marsylji" "Rozkosze życia", "Karta miłości" "Jak się dziś żenią" "Doktor Pascat" - miłość 60-letniego starca do 25-letniej krewnej. Pod koniec życia Zola napisał antykatolicką trylogję: "Paryż", "Lourdes", "Rzym".

Zoszczenko M. Pisarz rosyjski. Porusza w cyniczny sposób sprawy erotyki: "Jego Królewska Mość Mężczyzna", "Carskie buty", "Pan wydawca", "Agitator", "Pająk i mucha" - współczesne stosunki w Rosji, nowele przygniatają czytelnika swym pesymizmem; "Jak Anisja areoplanem latała" - ordynarne nowele.

Zweig Stefan, ur. 1881. Poeta, dramaturg i powieściopisarz austrjacki. Podpatruje życie od strony erotycznej. "24 godziny z życia kobiety" - brudne nowele wielkomiejskie; "Pierwsze pożycie" - pornografja; "Tragedja kobiety", "Legendy".

© Antykwariat Kwadryga
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci