Menu

Antykwariat Kwadryga

Blog o antykwariacie i wszystkim, co jest z nim związane.

Co czytać? (1932) cz. 2

margala

Kilka fragmentów na temat polskich literatów z książki "Co czytać. Poradnik dla czytających książki" redemptorysty Mariana Pirożyńskiego, wydanej w 1932 roku przez Wydawnictwo Księży Jezuitów.

Brzozowski Stanisław (1878-1911). Pisarz o poglądach lewicowych, jeżeli wogóle o poglądach jego mówić można, gdyż zmieniał je prawie po każdej nowoprzeczytanej książce. Około r. 1900 został członkiem "ochrany". Umarł młodo - na gruźlicę. Przed śmiercią pojednał się z Kościołem. Dzieła jego, jako owoc niedojrzałego talentu, nie mają obecnie żadnego znaczenia, ani studja literackie i filozoficzne, ani powieści: "Wiry", "Płomienie", "Sam wśród ludzi".

Gałczyński Konstanty. Trochę poeta. Przynależność cechowa - "Kwadryga". Napisał dziwaczną powieść: "Porfirjon osiełek czyli klub świętokradców".


Iwaszkiewicz Jarosław, ur. 1894. Poeta, krytyk, tłumacz (Rimbauda, Moranda, Gide'a...) i powieściopisarz. Znajduje się pod silnym i niezdrowym wpływem literatury rosyjskiej. W utworach jego brak głębszej myśli, brak nawet polskości. "Hilary, syn buchaltera" - podły typ tchórza wojennego, dekującego się poza frontem, a potem żeniącego się z narzeczoną przyjaciela, który zginął na wojnie; niesympatyczna powieść; "Księżyc wschodzi" - dzieje maturzysty, który stoi na rozdrożu, wreszcie znajduje oparcie w religji; powieść ma tę wartość, że porusza zagadnienie stosunku człowieka do Boga, jednak w rozwiązaniu mija się z prawdą; "Zmowa mężczyzn" - aby zatruć życie młodej i naiwnej kobiecie; miłość niemoralna, która się nieszczęśliwie kończy; "Zenobia Palmur" - wzbudza odrazę; "Ucieczka do Bagdadu", "Legendy" - drobne utwory w tym samym stylu; "Pejzaże sentymentalne" - autor filozofuje, stara się sformułować pogląd na świat; należy do tego kierunku filozoficznego, który po grecku nazywa się epikureizmem, a po polsku: użyciem życia. Bez zarzutu jest "Jeździec bez głowy" - przygoda w stylu Mayne Ride na gruncie polskim.

Konopnicka Marja (1842-1910). Oprócz poezyj pisała opowiadania, które pod względem etycznym stoją o całe niebo wyżej od jej bluźnierczych często wierszy. "Z 1835 roku" - los wygnańców polskich w kopalniach nerczyńskich na Syberji; "Nasza szkapa" - nędza Powiśla i inne.


Korczak Janusz (H. Goldschmid), ur. 1878. Pisze ładne obrazki z życia dzieci, przede wszystkim żydowskich; brak pierwiastka nadprzyrodzonego. "Dzieci ulicy", "Koszałki opałki", ""Dziecko salonu", "Jak kochać dziecko", "Józki, Jaśki i Franki", "Mośki, Jośki i Srule", "Sława" "Król Maciuś Pierwszy".


Nałkowska Rygier Zofja, ur. 1886. Pisarka o nader ekscentrycznych poglądach. Razi ją poziomość życia, dusi się w niej, ale nie umie się z niej wydobyć, gdyż nie ma szlachetnych ideałów, wyższych ponad doczesność powszednich zabiegów ludzkich. Stąd płynie pomieszanie zasad: dobrych i złych. Nałkowska umie podpatrzeć życie i obserwacje swoje z talentem przelać na papier, ale zbyt dużo miejsca poświęca ciemnym charakterom, zamykając oczy na jasne strony życia. Poza tem propaguje wolną miłość i moralność niezależną, sympatyzuje z socjalizmem ("Książę"), lekceważy małżeństwo, pobłaża neomaltuzjanizmowi, samobójstwu i zabójstwu ("Małżeństwo"), przyznaje się do wiary w fatalizm - "tem, co normuje i określa życie, są przedewszystkim jego bieżące konieczności" ("Niedobra miłość"), słowem powieści jej i nowele są niezdrowe.

Prus Bolesław, pseudonim Aleksandra Głowackiego (1847-1912). Pisarz o nieprzebranej dobroci serca i wielkiej pogodzie ducha, kochający naród, współczujący wszelkiej nędzy i upośledzeniu. Ma zdrowe zasady moralne, chociaż nadprzyrodzonego pierwiastka trudno się w nim doszukać, z wyjątkiem instynktownego jakby odczucia wielkiej wartości ofiary. Wszystko co pisał zmierzało do uszlachetnienia czytelników, do polepszenia ich losu; często posługiwał się ironią, aby piętnować wady, ale jego ironja nie rozdrażnia, gdyż jest subtelna, umiarkowana i z miłującego serca pochodzi. "Placówka" - żywiołowe przywiązanie chłopa do ziemi ratuje ją przed zachłannością obcych; "Lalka" - obraz społeczeństwa warszawskiego w drugiej połowie XIX. wieku. Główny bohater - zapalony altruista i skrajny pozytywista w jednej osobie, mało pociągający: zbyt kanciasty; kończy źle, bo samobójstwem; jest kilka scen nieodpowiednich dla młodzieży; "Emancypantki" - autor przedstawia i potępia spaczenie ruchu feministycznego; "Faraon" - walka zimnego intelektualisty arcykapłana Herhora z zapalnym faraonem, niedoszłym reformatorem społeczeństwa egipskiego; faraon ginie wskutek braku roztropności i umiarkowania; przejaskrawione; kilka scen zmysłowych; "Dzieci" -  zgubny wpływ rewolucji na duszę ludzką; "Nowele" - zawierają dużo zdrowego morału; "Grzechy dzieciństwa" - stanowczo nie nadają się na lekturę dla młodzieży.

Słonimski Antoni, ur. 1895. Poeta i krytyk pochodzenia żydowskiego. Należy do grupy pisarzy, która chce nadać ton literaturze polskiej, a dotychczas odznaczył się zaledwie tem, że imię Bóg zaczęła pisać małą literą b. "Torpeda czasu" - bezbarwna powieść a la Julijusz Verne; "Pod zwrotnikami" - dziennik zawierający blade wrażenia z podróży okrętem; "Teatr w więzieniu" - niesmaczne opowiadanie kryminalistyczne; "Mętne łby" - felietony; odpowiedni tytuł do treści.

Szelburg Zarembina Ewa. "Dziewczyna z zimorodkiem" - umiłowanie prawie bałwochwalcze własnego kawałka ziemi - niezłe; za to "Chusta św. Weroniki" jest brutalną pornografią.

Tuwim Julian, ur. 1894. Reklamowany wielce poeta, który miał rzekomo odrodzić poezję. Jego osławione "Czyhanie na Boga" robi przykre wrażenie - autor spoufala się Panem Bogiem, także i rasowego tupetu nie brak. Nic dziwnego, że tego rodzaju poeta zajął się satanizmem - "Czarna msza".

Wat Aleksander, pseudonim Eljasza Chwata. Pisarz żydowski, o poglądach komunistycznych. "Bezrobotny Lucyfer" - satyryczne opowiadania.

Ważyk Adam. "Człowiek w burem ubraniu" - trzy nowele, nabrzmiałe brudną zmysłowością.

Witkiewicz Stanisław Ignacy, ur. 1885. Malarz i literat, pisarz sztuk teatralnych. "Nienasycenie" - powieść w dwóch częściach: "Przebudzenie", "Obłęd" - ostatni tytuł jest trafną charakterystyką całości, która jest zła, ordynarna, zmysłowa, pornograficzna.

 

----

Część 1. O literaturze zagranicznej -> TU

 

 

© Antykwariat Kwadryga
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci